علت بوی بد داخل بینی بعد از جراحی بینی چیست؟

بوی بد داخل بینی بعد از جراحی یکی از مسائلی است که بسیاری از بیماران در روزها و هفته‌های نخست پس از عمل بینی آن را تجربه می‌کنند. این وضعیت معمولاً باعث نگرانی می‌شود زیرا بسیاری از افراد تصور می‌کنند چنین بویی حتماً نشانه عفونتخراب شدن نتیجه عمل یا بروز یک مشکل جدی در روند ترمیم است. در حالی که در بسیاری از موارد این بوی ناخوشایند بخشی از روند طبیعی بهبود بافت‌های داخل بینی است و به دلیل تجمع ترشحاتلخته‌های خون خشک‌شده پوسته‌های داخلی تورم مخاط و کاهش گردش طبیعی هوا در حفره بینی ایجاد می‌شود. بوی نامطبوع یا معمولاً زمانی بیشتر احساس می‌شود که بیمار هنوز به طور کامل نمی‌تواند بینی را تمیز کند و مجاری داخلی نیز به دلیل التهاب و حساسیت مستعد جمع شدن ترشحات هستند. در این شرایط ترشحات خشک‌شده و بخیه‌های در حال ترمیم ممکن است بوی ناخوشایندی ایجاد کنند که برای بیمار آزاردهنده باشد اما در اغلب موارد موقتی است و با شست‌وشوی صحیح بینی رعایت بهداشت مراقبت‌های بعد از عمل و کاهش تدریجی تورم کمتر می‌شود. با این حال بوی نامطبوع داخل بینی بعد از جراحی همیشه هم نباید کاملاً طبیعی تلقی شود. در برخی بیماران این علامت می‌تواند با عفونت التهاب سینوس‌ها باقی ماندن جسم خارجی یا خشکی شدید مخاط ارتباط داشته باشد.
اگر به دنبال بهترین جراح بینی ترمیمی در سعادت آباد هستید دکتر قوامی با تجربه و تخصص بالا در زمینه جراحی‌های اصلاحی پیچیده انتخابی مطمئن برای رفع نواقص و بازگرداندن فرم طبیعی و عملکرد تنفسی بینی شما است.

تجمع ترشحات مخاطی و خونابه‌ها

پس از انجام برش‌های جراحی مخاط بینی برای محافظت از بافت‌های آسیب‌دیده ترشحات خود را چندین برابر افزایش می‌دهد. این ترشحات به همراه خونابه‌هایی که از عروق ظریف نشت می‌کنند در سینوس‌ها و مجاری تنگ بینی محبوس می‌شوند. به دلیل دمای بالای محیط داخلی بینی (حدود ۳۷ درجه سانتی‌گراد) این مواد پروتئینی خیلی سریع دچار تغییرات شیمیایی شده و بویی شبیه به ماندگی یا زهم خون ایجاد می‌کنند که برای بیمار بسیار آزاردهنده است.

لخته‌های خون خشک‌شده در مجاری

لخته‌های خونی که در ساعات اولیه پس از عمل در زوایای پنهان بینی شکل می‌گیرند به مرور زمان رطوبت خود را از دست داده و به دیواره‌ها می‌چسبند. این لخته‌های سفت شده نه تنها راه تنفس را سد می‌کنند بلکه به پناهگاهی امن برای تجمع میکروارگانیسم‌ها تبدیل می‌شوند. فرآیند تجزیه طبیعی این لخته‌های خشک توسط آنزیم‌های بدن گازهائی تولید می‌کند که بوی ناخوشایندی داشته و تنها با شستشوی عمقی و نرم شدن این لخته‌ها از بین می‌رود.

تشکیل پوسته‌های داخلی و سلول‌های مرده

در روند ترمیم زخم‌های جراحی پوسته‌هایی موسوم به “کراست” در داخل حفره بینی ایجاد می‌شوند که ترکیبی از سلول‌های مرده پوست و فیبرین هستند. این پوسته‌ها اگر به طور مداوم مرطوب نشوند به تدریج ضخیم شده و محیطی بی‌هوازی در زیر خود ایجاد می‌کنند که محل اصلی رشد باکتری‌های مولد بو است. جدا نشدن این پوسته‌های مرده باعث می‌شود بوی ناخوشایند ناشی از بازسازی بافت تا هفته‌ها در مجاری تنفسی باقی بماند و حس بویایی بیمار را تحت تاثیر قرار دهد.

تورم شدید مخاط و انسداد مسیر

تورم یا ادم مخاطی پس از جراحی باعث می‌شود که راه خروج طبیعی ترشحات به کلی مسدود گردد و سینوس‌ها نتوانند به درستی تخلیه شوند. وقتی مخاط متورم می‌شود حفره‌های بینی به بن‌بست‌هایی تبدیل می‌شوند که هوا در آن‌ها جریان ندارد و همین سکون هوا منجر به اکسید شدن ترشحات و ایجاد بوی نامطبوع می‌شود. این وضعیت معمولاً تا زمانی که تورم داخلی با مصرف دارو و کمپرس سرد کاهش نیابد به عنوان یکی از عوامل اصلی بوی نامطبوع باقی می‌ماند.

کاهش گردش طبیعی هوا در حفره بینی

جریان هوا در بینی نقش مهمی در تبخیر ترشحات اضافی و تازه نگه داشتن محیط مخاطی دارد اما پس از عمل این چرخه به دلیل وجود بخیه‌ها و التهاب مختل می‌شود. عدم جابجایی هوا باعث افزایش رطوبت و گرما در نقاط کور بینی شده و شرایط را برای تخمیر باکتریایی مواد موجود در بینی فراهم می‌کند. این حبس شدگی هوا باعث می‌شود حتی مقدار کمی از ترشحات بویی بسیار غلیظ و تند ایجاد کنند که بیمار آن را به صورت دائمی در حین دم و بازدم حس می‌کند.

نشانه‌های هشداردهنده عفونت باکتریایی

اگر بوی نامطبوع داخل بینی با علائمی نظیر تب بالای ۳۸ درجه، لرز، یا درد ضربان‌دار در نواحی گونه و پیشانی همراه شود نباید به سادگی از کنار آن گذشت. در این شرایط تغییر رنگ ترشحات از شفاف به زرد پررنگ یا سبز تیره نشانه‌ای جدی از فعالیت باکتری‌های مهاجم یا بروز سینوزیت حاد پس از جراحی است. این نوع بوی نامطبوع معمولاً با شستشوی معمولی از بین نمی‌رود و نیاز به مداخله فوری پزشک جهت تجویز آنتی‌بیوتیک‌های سیستمیک و تخلیه تخصصی مجاری دارد تا از سرایت عفونت به بافت‌های عمقی‌تر جلوگیری شود.

بوی ناشی از نکروز بافت و اختلال خون‌رسانی

در موارد بسیار نادر ممکن است خون‌رسانی به بخشی از بافت‌های داخلی یا پره‌های بینی دچار اختلال شده و پدیده نکروز یا مرگ بافتی رخ دهد که بویی بسیار تند متعفن و متمایز از بوی زخم معمولی دارد. این وضعیت معمولاً با تغییر رنگ پوست به تیرگی (کبودی مایل به سیاه) و از دست رفتن حس در آن ناحیه همراه است و یک اورژانس پزشکی محسوب می‌شود. در صورت استشمام بوی تعفن شدید که با بی‌حسی غیرعادی بافت همراه است باید فوراً به جراح مراجعه کرد زیرا شناسایی زودهنگام می‌تواند مانع از آسیب دائمی به ساختار و زیبایی بینی شود.

استفاده منظم از سرم شستشو

شستشوی بینی با محلول نرمال سالین با رقیق کردن مخاط و نرم کردن لخته‌های خشک شده راه تنفس را باز کرده و منبع اصلی بوی ناخوشایند را از بین می‌برد. توصیه می‌شود روزانه ۳ تا ۵ بار با استفاده از یک سرنگ بدون سوزن و فشار ملایم مجاری بینی را کاملاً پاکسازی کنید.

مصرف دقیق آنتی‌بیوتیک‌های تجویزی

تکمیل دوره مصرف کپسول‌ها یا پمادهای آنتی‌بیوتیک برای جلوگیری از تجمع باکتری‌های مولد بو و پیشگیری از مقاومت میکروبی کاملاً ضروری است. قطع خودسرانه این داروها می‌تواند باعث بازگشت التهاب و تشدید بوی ناخوشایند در محیط داخلی بینی شود.

نوشیدن آب فراوان و هیدراته ماندن

مصرف مایعات زیاد باعث رقیق شدن ترشحات مخاطی شده و از چسبیدن آن‌ها به دیواره‌های بینی و بخیه‌ها جلوگیری می‌کند. هرچه بدن هیدراته‌تر باشد دفع ترشحات راحت‌تر صورت گرفته و احتمال ایجاد بوی ناشی از ماندگی مواد کاهش می‌یابد.

پرهیز از مصرف لبنیات چرب

محصولات لبنی پرچرب در برخی افراد باعث غلیظ شدن ترشحات پشت حلق (خلط) شده و تخلیه سینوس‌ها را با مشکل مواجه می‌کنند. کاهش مصرف شیر و خامه در هفته‌های اول به شفاف ماندن ترشحات و کاهش بوی نامطبوع تنفس کمک شایانی می‌کند.

مصرف مکمل‌های حاوی ویتامین C

ویتامین C با تقویت سیستم ایمنی و کمک به کلاژن‌سازی سرعت ترمیم بافت‌های آسیب‌دیده و بخیه‌ها را به طور چشمگیری افزایش می‌دهد. بهبود سریع‌تر زخم‌ها به معنای کاهش زمان حضور ترشحات و پوسته‌های مرده در بینی و در نتیجه رفع زودتر بوی ناخوشایند است.

بوی بد داخل بینی بعد از عمل در بیشتر موارد یک اتفاق طبیعی و موقتی در روند بهبود محسوب می‌شود و معمولاً جای نگرانی جدی ندارد.نکته مهم این است که در اغلب بیماران با کم شدن تورم تخلیه تدریجی ترشحات و ترمیم زخم‌های داخلی این بوی ناخوشایند هم به‌مرور کمتر می‌شود و از بین می‌رود.در واقع چیزی که بیش از هر عامل دیگری به بهبود این وضعیت کمک می‌کند صبر و مراقبت درست در دوران نقاهت است. بسیاری از بیماران در هفته‌های اول با این بو مواجه می‌شوند اما اگر توصیه‌های جراح را جدی بگیرند معمولاً مشکل بدون نیاز به اقدام خاصی برطرف می‌شود. با این حال اگر بوی ناخوشایند بینی شدید مداوم یا همراه با علائمی مثل تب درد شدید ترشحات چرکی افزایش تورم یا احساس فشار در صورت باشد دیگر نباید آن را صرفاً بخشی از روند طبیعی ترمیم دانست.در چنین شرایطی مراجعه به پزشک یا جراح ضروری است تا احتمال عفونت سینوزیت یا سایر عوارض بعد از جراحی بررسی شود.
خانم دکتر شروین قوامی متخصص گوش حلق و بینی و جراحی پلاستیک صورت همواره تأکید می‌کند که بروز بوی ناخوشایند داخل بینی بعد از جراحی در بسیاری از موارد بخشی از روند طبیعی ترمیم است اما تداوم آن یا همراه شدنش با علائم غیرعادی نیاز به بررسی دقیق پزشکی دارد. اگر قصد دریافت مشاوره یا رزرو نوبت را دارید می‌توانید از طریق دکمه دریافت نوبت یا شماره تماس 09124935105 اقدام نمایید.

منابع
shahfacialplastics.com
drboromand.com